Nadwarciański Park Krajobrazowy
Nadwarciański Park Krajobrazowy powstał rozporządzeniem Wojewody Konińskiego w 1995 roku. Utworzony został w celu ochrony środowiska przyrodniczego, swoistych cech krajobrazu dolinnego, zachowania ze względów naukowych i dydaktycznych miejsc lęgowych ptaków, a także zabezpieczenia wartości historycznych i kulturowych.
Park obejmuje 13 428 ha powierzchni w obrębie gmin Lądek, Pyzdry, Rzgów i Zagórów.
Zasadniczym elementem decydującym o charakterze Nadwarciańskiego Parku Krajobrazowego jest Pradolina Warszawsko-Berlińska. Powstała ona u schyłku ostatniego zlodowacenia na skutek żłobienia powierzchni ziemi wodami topniejącego lodowca. Obecna dolina jest więc korytem dawnej, potężnej, szerokiej na kilka kilometrów rzeki. Współcześnie rzeka Warta osiąga w obrębie Parku zaledwie kilkadziesiąt metrów szerokości.
Meandrując pozostawiła ona w dolinie liczne starorzecza i smugi, otoczone dziś rozległymi łąkami i pastwiskami, wśród których odnaleźć można liczne wydmy, również efekt działalności rzeki. Warunki w dolinie Warty kształtowane są przez okresowe powodzie przypadające na okres wiosenny oraz nieregularne wezbrania letnie. Od występowania i poziomu tych zjawisk zależy życie ogromnej ilości organizmów zasiedlających te tereny.
Nadwarciański Park Krajobrazowy jest częścią doliny środkowej Warty, uznanej za ostoję ptaków wodnobłotnych o randze międzynarodowej. Na terenie Parku stwierdzono 231 gatunków ptaków, z czego 146 obecnie lęgowych. Niezwykle bogata i różnorodna jest także szata roślinna, stwierdzono w Parku ponad 1000 gatunków roślin naczyniowych (z czego 100 znajduje się na „czerwonych listach” Polski i Wielkopolski) tworzących około 230 zbiorowisk roślinnych.
Warunki przyrodnicze doliny determinowane są reżimem wód Warty. W zależności od odległości od jej koryta i, co za tym idzie, natężenia oddziaływania wód powodziowych rozwinęły się charakterystyczne strefy, obecnie modyfikowane działalnością człowieka. W warunkach naturalnych terasę zalewową pokrywały lasy, głównie łęgi wierzbowe. Natomiast przy skraju doliny w obniżeniach terenu dominowały olsy porzeczkowe. Dominującym zbiorowiskiem skarpy doliny był łęg zboczowy. Duże starorzecza porastała roślinność wodna i błotna. Poza doliną w zależności od warunków siedliskowych rozwijały się bory sosnowe, grądy i dąbrowy.
Działalność człowieka wywarła duży wpływ na fizjonomię krajobrazu, choć w porównaniu z otoczeniem Parku przyroda zachowała w wielu miejscach naturalny lub półnaturalny charakter.
Na skutek oddziaływania rolnictwa znacząco ograniczone zostały powierzchnie lasów na korzyść zbiorowisk łąkowych i pastwiskowych. Łęgi wierzbowe i towarzyszące im zarośla wiklinowe zachowały się jedynie w strefie najbliższej koryta rzeki. Ten rodzaj lasów zaliczany jest obecnie do najrzadszych w Europie, a ich zanik wiąże się z niewłaściwie prowadzonymi zabiegami hydrotechnicznymi. Niewielkie skrawki zachowane jeszcze nad Wartą są miejscem występowania wielu rzadkich gatunków roślin i zwierząt.
W tym zbiorowisku odnaleziono zagrożone wyginięciem porosty: mąklę tarniową i brodaczkę. Stwierdzono w tych lasach gniazdowanie kilkudziesięciu gatunków ptaków (w tym rzadkie podróżniczki), tu swoje żeremia budują bobry.
W pewnym oddaleniu od rzeki znajduje się strefa dużych, stosunkowo młodych starorzeczy. Szerokością i głębokością dorównują Warcie, a czasem ją przewyższają. Lustro wody w płytszych miejscach porastają rośliny o liściach pływających, na przykład grzybienie białe i grążele żółte oraz żabiściek pływający, osoka aloesowata, rzęsa drobna i trójrowkowa oraz spirodela wielokorzeniowa. Sporadycznie zobaczyć można najmniejszą roślinę kwiatową świata, liczącą około 1 mm wolffię bezkorzeniową.
