Ląd (12-14.06.2009 r.)
W dniach od 12 do 14 czerwca odbyły się trzecie i ostatnie zajęcia terenowe w okolicach Lądu nad Wartą. Poznawaliśmy siedliska Nadwarciańskiego Parku Krajobrazowego objęte ochroną NATURA 2000. Spaliśmy w Ośrodku Edukacji Przyrodniczej w Lądzie.
Zajęcia prowadziła dr Katarzyna Krupa, która jest geobotanikiem. Pierwszego dnia poznawaliśmy roślinność łąk.
Niedaleko miejscowości Zapowiednia odwiedziliśmy kompleks Łąk Pyzdrskich, będących mozaiką zbiorowisk trawiastych. Jednak na większą uwagę zasługują łąki trzęślicowe, ginące w skali Europy, z wieloma ciekawymi roślinami np. starodubem łąkowym, mieczykiem dachówkowatym, czarcikęsem łąkowym, goździkiem pysznym czy trawą trzęślicą modrą - niestety roślin tych nie udało się nam spotkać w fazie kwitnienia. Wynagrodziły to kwitnące polskie storczyki: kukułka i storczyk błotny, który ma tutaj ostatnie stanowisko w Wielkopolsce. Rzadkim siedliskiem tych łąk są też solniska śródlądowe z halofitami (roślinami sololubnymi), świbką morska i mlecznikiem nadmorskim, występującymi często nad morzem, co świadczy o wyjątkowości tych terenów i celowości ich ochrony. Obszary te muszą być specjalnie gospodarowane, koszone jesienią, gdy rośliny wydadzą nasiona. Dawniej siano z tych łąk służyło jedynie jako wyściółka dla zwierząt, jednak gdy zaprzestano hodowli łąki te stały się bezużyteczne i zarastały lub co gorsza, zamieniano je na grunty orne. Tego dnia jeszcze poznaliśmy inny typy siedlisk łęg: jesionowo-olszowy i ols porzeczkowy.
Sobota niestety deszczowa. Drugi dzień jednak nie był stracony, mimo niesprzyjającej aury. Wypad ornitologiczny z Adamem Michalczykiem się nie udał, a szkoda, bo tereny nadwarciańskie słyną z wielu rzadkich ptaków. Po śniadaniu pojechaliśmy nad starorzecza, dowiedzieliśmy się, jak one powstają, i zapoznaliśmy się z florą i fauną tych ekosystemów. Zobaczyliśmy też przykład kompensacji przyrodniczej w ramach programu NATURA 2000.
Mowa o przepustach pod drogą pomiędzy Lądem a Zagórowem, przez które wody wezbraniowe Warty obecnie mogą się przedostawać na drogą stronę. Trasa ta została zbudowana na podwyższeniu i spełniała role wału przeciwpowodziowego, dzięki czemu łąki osuszały się, a ptaki, głównie siewkowate, nie miały odpowiednich miejsc lęgowych. Pocieszające, że w tym roku zaobserwowano pierwszy lęg czajki po drugiej stronie wału, nie lęgnącej się tam od dłuższego czasu. Przepusty są też przejściem dla migrujących płazów, które wcześniej ginęły na jezdni w ogromnych ilościach rozjeżdżane przez koła samochodów. Następnie odwiedziliśmy kompleks wydm śródlądowych w Lądkowskim Borku.
Niestety te piękne tereny stały się atrakcją nie tylko dla miłośników przyrody, lecz dla amatorów quadów, którzy niszczą murawy napiaskowe, powodując osuwanie wydm.
Nad Wartą poznaliśmy inne zbiorowiska leśne, np. łęgi wierzbowe. Zajęcia dokończyliśmy w ośrodku w Lądzie, porównaliśmy skład gatunkowy poznanych lasów, dowiedzieliśmy się, jak one powstają i jak są silnie związane z naturalnymi cyklami rzeki, co im zagraża i jak tym zagrożeniom przeciwdziałać. Na podsumowanie naszych zajęć wysłuchaliśmy wykładu na temat programu NATURA 2000. Wieczorem dobrze się bawiliśmy, spróbowaliśmy sił w karaoke. Zmęczeni, ale zadowoleni poszliśmy spać, mając nadzieje, że niedziela będzie słoneczna, ponieważ w planie był spływ kajakowy z Lądu do Pyzdr.
Niedziela przywitała nas ptasim śpiewem. Po śniadaniu spakowaliśmy się i ruszyliśmy w kierunku przystani nad Wartą.
Płynęło się przyjemnie, jednak pod wiatr, ale wszyscy dotarliśmy do Pyzdr, gdzie wysłuchaliśmy opowieści kustosza tutejszego muzeum, Michała Czerniaka, o wizytach królów w Pyzdrach,o łąkach z solankami, które stały się powodem konfliktu z biskupami poznańskimi, o wydobywaniu rudy.
Tutaj też zbadaliśmy wodę Warty w celu porównania z wynikami wody z Wrześnicy, będącej jej dopływem.
Wróciliśmy do domu pełni wrażeń, zadowoleni i opaleni.
Szymon Tomczak z IId LO
Ostatnie warsztaty przywiodły nas na łąki pyzdrskie, które także są chronione programem NATURA 2000. Niepozorność łąk okazywała się złudna, dopiero gdy spacerowaliśmy po nich i słuchaliśmy specjalistów, mówiących o cennych i rzadkich roślinach, zauważa ich niepowtarzalność. Chodziliśmy ostrożnie, aby nie podeptać ostatnich w Wielkopolsce stanowisk storczyków.
Na szczególną uwagę zasługują Pyzdry, a szczególnie ich historia. Małe miasteczko, które lata swojej świetności ma już za sobą. Już na moście widać okazałą panoramę zapowiadającą duże miasto. Tak było. Pyzdry to miasto o najbogatszej historii w powiecie, które rozkwitało dzięki przywilejom królewskim i gościło królów. Było miejscem odpoczynku i handlu na szlaku cysterskim, miastem granicznym w czasie zaborów.
Więcej o historii Pyzdr można przeczytać na stronie: www.pyzdry.pl, a o walorach przyrodniczych Nadwarciańskiego Parku Krajobrazowego na stronie www.wrzesnia.powiat.pl w zakładce Ochrona Środowiska – parki krajobrazowe.
Małgorzata Lisiecka
