Niemcy na ziemi wrzesińskiej

Niemcy na ziemi wrzesińskiej od średniowiecza do połowy XX wieku

Pierwsi Niemcy pojawili się we wsiach dzisiejszego powiatu już w II połowie XIII wieku. Było to związane z rozwojem osadnictwa na tzw. prawie niemieckim. Zakładano na terenie ówczesnej Polski dzielnicowej, a później zjednoczonej nowe wsie według zasad niemieckich, ale też nadawano te nowe prawa wsiom już wcześniej istniejącym. więcej

Niemcy na ziemi wrzesińskiej w okresie zaboru pruskiego 1818-1918

Już w okresie pierwszego panowania pruskiego w Wielkopolsce (1793-1807) zaborca ściągnął tu swoich urzędników i wojsko. Powiększył w ten sposób liczbę tutejszych Niemców. Dotyczyło to również ziemi wrzesińskiej, na której po 1815 roku doszło do bardziej zasadniczych zmian. Decyzją pruskich władz zaborczych Września w 1819 roku stała się stolicą nowego, leżącego tuż przy granicy z Rosją powiatu; bez Pyzdr z okolicą, za to z obwodem żerkowskim na południe od Warty. więcej

Niemcy w okresie II Rzeczypospolitej 1919-1939 cz. 1

Rozpoczęty w latach bezpośrednio poprzedzających I wojnę światową powolny spadek liczby Niemców we Wrześni i powiecie trwał w latach 1914-1918. W 1914 we Wrześni mieszkało 1 762 Niemców, czyli nieco mniej niż 25% ogółu ludności miasta. Proces ich odpływu przyspieszył w 1919 roku. Był to rezultat powstania II Rzeczypospolitej, w której granicach znalazła się cała Wielkopolska wraz z powiatem wrzesińskim w niezmienionym początkowo kształcie. Później w wyniku przesunięć terytorialnych w latach 1927, 1934 i 1939 obszar powiatu wzrósł do 608 km². więcej

Niemcy w okresie II Rzeczypospolitej 1919-1939 cz. 2

O wiele silniejszą pozycję ekonomiczną niż we Wrześni mieli Niemcy w powiecie wrzesińskim. Na początku 1939 roku mieszkało tu ich 2 320. W całym okresie lat 30. odsetek Niemców w ogólnej liczbie mieszkańców powiatu utrzymywał się w granicach 5% ogółu ludności powiatu, ale posiadali oni ponad 16% gruntów rolnych. więcej

Wrzesińscy Niemcy w pierwszych dniach września 1939 r. Dywersja i egzekucje - cz. 1

Nie udało się odnaleźć pisemnych relacji polskiego wojska lub innych relacji z opisem dywersji i egzekucji niemieckich dywersantów w powiecie wrzesińskim, ale wydarzenia mogły tu przebiegać podobnie jak w innych powiatach, o których przekazy zostały zapisane. więcej

Wrzesińscy Niemcy w pierwszych dniach września 1939 r. Dywersja i egzekucje - cz. 2

Wydarzenia w Sokolnikach (niemieckie Sockelstein) wymagają szerszego wyjaśnienia. Przede wszystkim stwierdzić należy, że nazwiska Niemców, którzy stracili życie w pierwszych dniach września 1939 roku, nie zostały odnotowane w aktach USC gminy Borzykowo (Kołaczkowo), do której należały Sokolniki. więcej

Wrzesińscy Niemcy w pierwszych dniach września 1939 r. Dywersja i egzekucje - cz. 3

Wieś Sobiesiernie istnieje co najmniej od połowy XIV wieku (pierwsza wzmianka w 1350 roku). Przez stulecia należała do powiatu gnieźnieńskiego, dopiero zmiany granic powiatów dokonane przez zaborcze władze pruskie w 1887 roku spowodowały przyłączenie Sobiesierni do powiatu wrzesińskiego. więcej

Wrzesińscy Niemcy w pierwszych dniach września 1939 roku. Dywersja i egzekucje - cz. 4

Egzekucja w Krzywej Górze, 6 września 1939 roku. 23 maja 1940 roku urzędowo zapisano w aktach USC Borzykowo, że 6 września 1939 roku po południu w Krzywej Górze (niemiecka nazwa Schiefenberg) zostali rozstrzelani przez polskie wojsko („von polnische Militär erschossen worden sind”) mieszkańcy Nowej Wsi Królewskiej (niemiecka nazwa Königliche Neudorf): rolnicy, Niemcy, wyznania katolickiego. więcej

Niemcy we Wrześni i powiecie wrzesińskim w czasie okupacji hitlerowskiej 1939-1945 - cz. 1

Wojska hitlerowskie wkroczyły do Wrześni w niedzielę 10 września 1939 roku. Owacyjnie witała je grupka miejscowych obywateli narodowości niemieckiej, m.in. Ernst Walter z Zawodzia i wrzesiński lekarz dr Scholtz. Po rozmowie z burmistrzem Antonim Zamysłowskim oddział Niemców udał się do miasta, witany na ulicy Miłosławskiej bukietem kwiatów przez miejscową Niemkę, właścicielkę piekarni pannę Ziegler. więcej

Niemcy we Wrześni i powiecie wrzesińskim w czasie okupacji hitlerowskiej 1939-1945 - cz. 2

W połowie 1941 roku żywioł niemiecki we Wrześni i powiecie przedstawiał się następująco: na wsiach w gospodarstwach osiedlono 676 rodzin przesiedleńców, oprócz nich gospodarowało na wsi 328 rodzin volksdeutschów (razem 1 004 rodziny). W tym samym czasie we Wrześni 556 rodzin przesiedleńców oraz Niemców z Rzeszy i volksdeutschów pracowało w przedsiębiorstwach i warsztatach rzemieślniczych, najczęściej jako treuhänderzy lub urzędnicy państwa hitlerowskiego. Niemcami z Rzeszy byli trzej burmistrzowie (za wyjątkiem pierwszego, wrześnianina Karla Rauhuta, burmistrz Albert Mesch należał do SA), obaj starostowie (Paul Gutermuth i Herbet Nierentz). Niemcy przejęli wszystkie zakłady i obiekty samorządowe, między innymi Wrzesińską Kolej Powiatową, elektrownię, rzeźnię. Zajmowali wszędzie kluczowe stanowiska, zatrudniając Polaków na stanowiskach najniższych. więcej

Wysiedlenie Niemców z Wrześni i powiatu wrzesińskiego w latach 1945-1950 - cz. 1

W marcu 1941 roku władze III Rzeszy, w ramach porządkowania spraw obywatelstwa niemieckiego, ustanowiły dla Niemców spoza Rzeszy, w tym na okupowanych ziemiach polskich, tzw. „niemiecką listę narodową” - Deutsche Volksliste (DVL). Wprowadzono podział osób na cztery grupy: I - Niemców aktywnych w okresie międzywojennym członków organizacji niemieckich, najlepiej hitlerowskich, II - Niemców biernych, III - Polaków pochodzenia niemieckiego lub mieszanego polsko-niemieckiego, IV - tzw. „spolonizowanych Niemców”. Wszyscy Reichsdeutsche, Baltendeutsche, większość innych niemieckich osiedleńców oraz prawie wszyscy volksdeutsche z I grupy i większość volksdeutschów z II grupy sama opuściła Wrześnię i powiat w styczniu 1945 roku, jeszcze przed frontem radzieckim. więcej

Wysiedlenie Niemców z Wrześni i powiatu wrzesińskiego w latach 1945-1950 - cz. 2

Choć władze państwowe postanowiły, że sprawa wysiedlenia wszystkich Niemców musi zostać rozwiązana całościowo, to jego praktyczne wykonanie przeciągało się, stwarzając wiele kłopotów władzom lokalnym. więcej

Biuletyn Informacji Publicznej

jak załatwić sprawę w urzędzie

Mapa powiatu

Przegląd Powiatowy - Biuletyn Informacyjny Powiatu Wrzesińskiego

Szlak Piastowski

Kronika filmowa Powiatu Wrzesińskiego

Bezpłatny System Informacji Sisms.pl

Atrakcyjne nieruchomości na sprzedaż

Powiatowy Rzecznik Konsumentów

Powiat Wrzesiński - zobacz naszą prezentację

Ostrzeżenia, Komunikaty, Informacje

Oferty pracy on-line

Aby obejrzeć mapę powiatu, prosimy o zainstalowanie programu Adobe Flash Player. Pobierz najnowszą wersję odtwarzacza Flash.

Wybór mapy powiatu:

Mapa google System informacji przestrzennej