Muzyka daje władzę
Rozmowa z harfistką Zuzanną Sawicką i organistą Błażejem Sroką. Oboje ukończyli Akademię Muzyczną w Warszawie. Laureaci i uczestnicy konkursów muzycznych w Polsce i za granicą.
Jak dobieracie państwo repertuar?
Zuzanna Sawicka: Błażej zwykle dobiera utwory pod możliwości instrumentu, czyli jego głos, barwę i epokę, w której powstał. Natomiast ja, w przypadku występów solowych, kieruję się upodobaniem i tym, nad czym aktualnie pracuję. Obecnie Johann Sebastian Bach jest bardzo silnym punktem moich zainteresowań. Natomiast Legendę Elfów Henriette Reniégrałam niedawno w Berlinie. To jeden ze sztandarowych utworów harfowych, bardzo dobrze pokazujący jej możliwości. Napisała go Henriette Renié, francuska harfistka, wykorzystując różne barwy i techniki wykonawcze. Kompozycja jest bardzo interesująca muzycznie – różnorodna pod względem tempa, bardzo trudna, dająca szansę zaprezentowania możliwości technicznych wykonawcy.
Czy wybór kompozycji solowych napisanych specjalnie na harfę jest szeroki?
Z.S.: Raczej nie. Pierwszy model harfy z podwójnym wcięciem, którą ze sobą przywiozłam do Wrześni, powstał w 1810 roku. Siłą rzeczy utwory pisane na nią datuje się od tego roku. Wcześniej grano między innymi na harfie z pojedynczym wcięciem o mniejszych możliwościach wykonawczych, utwory jej poświęcone, na przykład z klasycyzmu, adaptuje się na nowocześniejsze instrumenty i gra do dziś. Kompozycje z epok dawniejszych to jednak przede wszystkim transkrypcje. Trzeba podchodzić do nich bardzo ostrożnie – przez ostatnie pięćdziesiąt lat wiedza o wykonywaniu tej muzyki posunęła się mocno do przodu. Najlepiej przygotowywać je samemu.
A czy miał pan okazję grać jakichś wyjątkowych organach?
Błażej Sroka: Grałem niedawno na odrestaurowanych niedawno organach Stellwagena w Stralsundzie w północnych Niemczech pochodzących z XVII wieku. To absolutny fenomen, nawet jak na Niemcy, gdzie w najmniejszej wiosce spotyka się stare organy zachowane w bardzo dobrych stanie. Grałem też na organach Silbermanna we Freibergu. Moim marzeniem jest wyjazd do Paryża i poznanie organów Aristide’a Cavaillé-Colla, budowniczego przełomu XIX i XX wieku, który wytyczył nową drogę francuskiej literaturze organowej. Najchętniej zajmuję się właśnie tą muzyką. Podróż do Francji wydaje się zatem niezbędną dla mojego dalszego rozwoju.
Jakie są państwa fascynacje muzyczne?
Z.S.: Sięgają głęboko wstecz. Teraz zajmuję się Bachem. Własną transkrypcję jego utworu na harfę zaprezentuję na jutrzejszym koncercie. Interesuję się również muzyką przełomu romantyzmu i impresjonizmu, utworami pisanymi ze szczególnym przeznaczeniem na harfę pozwalającymi pokazać pełnię jego możliwości barwowych i technicznych. Jeżdżąc po Polsce spotykam się z dużym zdziwieniem, że tak można na niej grać. Harfy, w orkiestrze schowanej za skrzypcami, często nie widać. Ludzie nie zdają sobie sprawy, że jaki to ciekawy instrument.
B.S.: Mój krąg zainteresowań koncentruje się wokół muzyki francuskiej od Césara Francka w wzwyż, od dojrzałego romantyzmu po muzykę współczesną Oliviera Messiaena. Szczególnie fascynuje mnie muzyka francuska: Charlesa-Marie Widora, Louisa Vierne’a , Xaviera Darasse’a, w Polsce praktycznie nieznana ze względu na braku instrumentarium. Utwory te wymagają organów symfonicznych, których w Polsce nie ma. U nas ciągle żywa jest tradycja postromantyzmu niemieckiego.
Z.S.: Szkoda, bo kompozycje Widora i Vierne’a, tak zwane symfonie, na odpowiednich organach faktycznie brzmią jak utwory pisane na orkiestrę symfoniczną. Dobry instrument ma bardzo dużo głosów (około 80) o bogatym brzmieniu, które nie zlewają się w masę dźwięków. Symfonie te są jak prawdziwa grająca orkiestra zawierająca w sobie mnóstwo różnorodnych instrumentów. Łączenie ich tworzy coś całkiem nowego. Organy w ogóle są jednym z najciekawszych instrumentów, o znacznie większych możliwościach niż fortepian. To niesamowite, że organista, jak dyrygent, może mieć władzę nad tyloma głosami – instrumentami.
Rozmawiała Ewa Konarzewska-Michalak
